Relacja z wizyty studyjnej w Szkocji. O równości, solidarności i kobietach, które zmieniają zasady gry.
4–8 października 2026 r. | Edynburg – Glasgow
Tym razem kierunek – Szkocja! Przedstawicielki i przedstawiciele Stowarzyszenia WAGA wyruszyli do Edynburga i Glasgow, aby poznać doświadczenia szkockich organizacji społecznych, instytucji publicznych oraz środowisk działających na rzecz praw człowieka, równości i aktywności kobiet i dziewcząt.
Wizyta studyjna odbyła się w ramach projektu „Wzmocnienie potencjału Stowarzyszenia WAGA”, realizowanego przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej z programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027.
W części spotkań uczestniczyły również osoby reprezentujące Stowarzyszenie Sportowe Ich Własna Liga, zaproszone przez Ambasadę Brytyjską, która zorganizowała spotkanie z przedstawicielami szkockiego rządu.
Obie organizacje od lat ściśle współpracują na rzecz praw człowieka, równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Łączy nas przekonanie, że sport, edukacja i aktywność społeczna mogą być skutecznymi narzędziami zmiany. W działania obu stowarzyszeń angażują się zarówno kobiety, jak i mężczyźni.
Przed nami były cztery intensywne dni poznawania dobrych praktyk, wymiany doświadczeń i rozmów o tym, jak jeszcze skuteczniej działać na rzecz społeczności lokalnej.
4 października – niedziela, witamy Szkocję!
Pierwszy dzień upłynął pod znakiem podróży i dotarcia do Edynburga. Przed nami był intensywny program spotkań w dwóch miastach, a w głowach wiele pytań.
Jak szkockie organizacje pozyskują środki na działalność? Jak wspierają kobiety z doświadczeniem migracji? Jak rozwijają wolontariat? Czy można skuteczniej angażować mężczyzn i chłopców w przeciwdziałanie przemocy? I co sprawia, że kobiecy sport staje się przestrzenią nie tylko rywalizacji, lecz także budowania pewności siebie i przywództwa?
Odpowiedzi zaczęły pojawiać się już następnego dnia.
5 października – poniedziałek, Glasgow. Kobiety wspierają kobiety
Pierwszym miejscem, które odwiedziliśmy w Glasgow, była Women’s Integration Network, organizacja wspierająca kobiety z doświadczeniem migracji, uchodźczynie oraz osoby zagrożone izolacją społeczną.
Spotkanie pokazało nam, jak ważne są miejsca, w których można po prostu być razem. Poznać inne kobiety, porozmawiać, podzielić się doświadczeniem, poprosić o pomoc.
W Women’s Integration Network duże znaczenie ma wzajemne wsparcie i mentoring. Kobiety pomagają sobie w codziennych sprawach, kontaktach z urzędami czy poszukiwaniu pracy. Osoby, które lepiej znają lokalne realia, wspierają te, które dopiero próbują odnaleźć się w nowym środowisku.
Zaskoczyło nas, jak często podczas całej wizyty powracał problem samotności. W Szkocji jest on wyraźnie obecny w debacie społecznej. Nawet na lotnisku zauważyliśmy zbiórkę środków na działania związane z przeciwdziałaniem samotności.
To ważna refleksja także dla nas. W pracy społecznej dużo mówimy o dostępie do usług, wsparciu instytucjonalnym i pomocy materialnej. A przecież równie istotne jest to, czy człowiek ma z kim porozmawiać, spotkać się i poczuć częścią wspólnoty.
Glasgow City FC – najpierw stwórzmy warunki, potem oczekujmy wyników
Kolejnym punktem programu było spotkanie w Glasgow City FC, klubie kobiecej piłki nożnej.
Dla osób związanych z Ich Własną Ligą było to spotkanie szczególnie ważne. Mogliśmy zobaczyć, jak klub rozwija kobiecy futbol, buduje swoją pozycję i tworzy profesjonalne warunki dla zawodniczek.
Rozmawialiśmy o inwestowaniu w trenerki i trenerów, rozwijaniu kompetencji sportowych, pozyskiwaniu darczyńców oraz zapewnianiu zawodniczkom odpowiedniego sprzętu, badań i wsparcia w przypadku kontuzji.
Zwróciliśmy uwagę na sposób myślenia o rozwoju sportu: nie wystarczy wymagać od zawodniczek coraz lepszych wyników. Najpierw trzeba stworzyć im warunki, w których mogą bezpiecznie i profesjonalnie trenować.
Spotkanie było także kontynuacją kontaktów nawiązanych podczas Kongresu Piłki Nożnej Kobiet w Łodzi.
Carol Anne Stewart, współzałożycielka Glasgow City FC, podkreśliła później we wpisie na LinkedIn, jak ważne są międzynarodowe spotkania i dzielenie się wiedzą. Zwróciła uwagę, że kobiety w różnych krajach często dostrzegają podobne bariery i same zaczynają tworzyć możliwości, których wcześniej nie miały.
Brzmi znajomo? Tak właśnie powstają również oddolne inicjatywy sportowe w Polsce.
sportscotland – nie trzeba być mistrzynią, żeby zostać liderką
Poniedziałkowe popołudnie spędziliśmy na spotkaniu Women & Girls in Sport Cultural Learning Exchange, poświęconym sytuacji kobiet i dziewcząt w sporcie w Polsce i Szkocji.
Rozmawialiśmy o barierach w uczestnictwie, reprezentacji kobiet i możliwościach rozwijania aktywności fizycznej.
WAGA i Ich Własna Liga przedstawiły polskie doświadczenia, w tym Forum Kobiet Sportu oraz międzynarodowy turniej piłkarski „Dziewczyny Grają Fair”.
Strona szkocka zaprezentowała między innymi programy Fit For Girls, Young Women in Sport Leadership Programme oraz Women in Sport Leadership Academy.
Największe wrażenie zrobiło na nas podejście do rozwijania liderek wśród dziewcząt.
Nie chodziło o wyszukiwanie najlepszych sportsmenek. Celem było docieranie również do tych dziewcząt, które potrzebują zachęty, wsparcia i możliwości uwierzenia we własne siły. Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu mogą one inspirować koleżanki i zachęcać je do aktywności.
To pomysł, który bardzo nam się spodobał.
Bo sport to nie tylko wyniki, puchary i medale. To także odwaga, współpraca, pewność siebie i umiejętność przewodzenia innym.
6 października – wtorek, Edynburg. Skąd brać środki na dobre pomysły?
Kolejnego dnia spotkaliśmy się z przedstawicielkami Women’s Fund for Scotland, organizacji wspierającej inicjatywy na rzecz kobiet i dziewcząt.
Rozmowa odbyła się w mniej formalnej atmosferze, przy kawie, ale dotyczyła bardzo konkretnych wyzwań.
Jak finansować działania społeczne? Jak wspierać oddolne inicjatywy? Jak budować stabilność organizacji, które często pracują z osobami znajdującymi się w trudnej sytuacji?
Dzieliliśmy się również naszymi doświadczeniami, między innymi związanymi z Gdańskim Funduszem Równości.
Szczególnie zainteresowały nas pomysłowość w pozyskiwaniu środków, zaangażowanie wolontariuszek oraz rola darczyńców.
Jedna z uczestniczek podsumowała swoje wrażenia następująco:
„Na mnie największe wrażenie zrobiło zaangażowanie wolontariuszek, szczególnie tych młodych. Druga rzecz to hojność darczyńców”.
W rozmowach pojawił się też temat zaufania do organizacji społecznych. W Polsce, gdzie działalność organizacji pozarządowych bywa przedmiotem nieufności i publicznych sporów, jest to szczególnie ważny obszar do refleksji.
Zabraliśmy ze sobą przekonanie, że organizacje potrzebują nie tylko pieniędzy. Potrzebują także ludzi, którzy wierzą w sens ich pracy, chcą ją wspierać i są gotowi angażować swój czas.
7 października – środa, spotkanie ze szkockim rządem. Jak skutecznie przeciwdziałać przemocy?
Jednym z najważniejszych wydarzeń całej wizyty było spotkanie z przedstawicielami rządu Szkocji, zorganizowane dzięki zaangażowaniu Ambasady Brytyjskiej.
Spotkanie miało formę okrągłego stołu. Pozwoliło nie tylko poznać szkockie rozwiązania, ale również przedstawić doświadczenia Stowarzyszenia WAGA i porozmawiać o możliwościach dalszej współpracy.
Przedstawiciele szkockiego rządu omówili strategię Equally Safe, której celem jest zapobieganie przemocy wobec kobiet i dziewcząt oraz jej eliminowanie.
Rozmawialiśmy o przemocy w różnych obszarach życia, jej związku z bezdomnością, przeciwdziałaniu handlowi ludźmi oraz wsparciu kobiet z Ukrainy.
Szczególnie interesujący był dla nas temat pracy z mężczyznami i chłopcami.
Przedstawiciele Police Scotland zaprezentowali kampanię Don’t Be That Guy, która zachęca mężczyzn do refleksji nad własnym zachowaniem oraz reagowania na zachowania mogące prowadzić do przemocy seksualnej.
To ważne przesunięcie odpowiedzialności. Nie wystarczy mówić kobietom, jak mają unikać zagrożeń. Trzeba również rozmawiać z mężczyznami o tym, jak zapobiegać przemocy i nie pozostawać obojętnym wobec krzywdzących zachowań.
Bardzo zainteresował nas również projekt Many Good Men organizacji Civic Digits.
Wykorzystanie aktorów i scenek sytuacyjnych pozwala młodym ludziom lepiej zrozumieć mechanizmy przemocy, rozpoznawać trudne sytuacje i zastanawiać się nad możliwymi reakcjami.
To przykład edukacji, która nie ogranicza się do przekazywania wiedzy. Angażuje emocje, wyobraźnię i zachęca do dyskusji.
Podczas spotkania znalazł się również czas na przedstawienie perspektywy WAGA oraz strony brytyjskiej, omówienie wyzwań i dobrych praktyk, a także rozmowę o dalszych kontaktach.
Szczególnie dziękujemy Ambasadzie Brytyjskiej za rozwijanie współpracy ze Stowarzyszeniem WAGA, zaproszenie do udziału w spotkaniu również Stowarzyszenia Sportowego Ich Własna Liga oraz organizację rozmów ze szkockim rządem.
Dzięki temu mogliśmy wspólnie pokazać, jak działania na rzecz praw człowieka, równości i przeciwdziałania przemocy łączą się z aktywnością sportową i społeczną.
Więcej o strategii Equally Safe można przeczytać tutaj: raport z realizacji szkockiej strategii.
8 października – czwartek, wracamy do Gdańska
Czas wracać. W walizkach pamiątki, w telefonach zdjęcia i nowe kontakty, a w głowach mnóstwo pomysłów.
Co najbardziej zapamiętamy?
Z pewnością zaangażowanie młodych wolontariuszek, otwartość organizacji na współpracę, hojność darczyńców i pomysłowość w szukaniu rozwiązań.
Zapamiętamy także niezwykłą serdeczność gospodarzy. Jedna z uczestniczek szczególnie wspominała przygotowany dla naszej grupy „powitalnik-pochwalnik”. Drobny gest, który sprawił, że od pierwszych chwil poczuliśmy się mile widziani.
Nie zabrakło też podróżnych niespodzianek, w tym przygody z pomylonym pociągiem. Ale przecież takie sytuacje również tworzą wspomnienia z wyjazdu!
Przede wszystkim wracamy jednak z nowymi inspiracjami do pracy.
Chcemy jeszcze mocniej rozwijać mentoring i wzajemne wsparcie kobiet, budować wolontariat, promować równość w sporcie i poszukiwać angażujących metod edukacji antyprzemocowej.
Ważną lekcją pozostaje również przeciwdziałanie samotności. Bo organizacja społeczna może być nie tylko miejscem, w którym otrzymuje się pomoc, lecz także przestrzenią, w której nawiązuje się relacje i odzyskuje poczucie przynależności.
Szkocja pokazała nam, że wiele wyzwań jest wspólnych dla różnych krajów. Możemy mieć inne doświadczenia, inne możliwości finansowania i inne rozwiązania instytucjonalne, ale łączy nas przekonanie, że warto działać na rzecz równości, bezpieczeństwa i godności każdej osoby.
Wracamy z nową wiedzą i energią. Teraz czas przełożyć je na działania w Gdańsku!
Projekt „Wzmocnienie potencjału Stowarzyszenia WAGA”
Wizyta studyjna Stowarzyszenia WAGA w Szkocji została zrealizowana przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027.
Tytuł projektu: Wzmocnienie potencjału Stowarzyszenia WAGA
Okres realizacji: 01.04.2025–31.12.2027
Wartość projektu: 374 000,00 zł
Wkład Funduszy Europejskich: 355 300,00 zł
Miejsce realizacji: Gdańsk, ul. Biskupia 4, 80-875 Gdańsk, woj. pomorskie.
Celem projektu jest rozwój kompetencji i wzmocnienie potencjału Stowarzyszenia WAGA jako organizacji społeczeństwa obywatelskiego działającej na terenie Gdańska.
Projekt obejmuje między innymi szkolenia, coaching indywidualny i grupowy, superwizje, zagraniczne wizyty studyjne, rozwój wolontariatu oraz wyposażenie niezbędne do realizacji działań.
Dzięki Funduszom Europejskim wzmacniamy potencjał Stowarzyszenia WAGA, aby jeszcze skuteczniej działać na rzecz praw człowieka, równego traktowania i społeczności lokalnej.
